Moskova’da Üniversite Yılları ve İlk Evlilik

Nâzım ile Vâlâ Nurettin Bolu’da yeterince etkin olmadıklarını düşünerek devrimin olduğu topraklara gitmeye karar verirler. Batum’a geçerler. 1922 yılında Moskova’da Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi (KUTV) hazırlık sınıfına kaydolurlar. Bu sırada Muhittin Birgen ve kızı Nüzhet de Moskova’dadırlar ve Nâzım Nüzhet ile kısa bir evlilik yapar.

Nâzım için bu yeni ortam hem dünya görüşü hem de edebiyat anlayışı bakımından sarsıcı sonuçlara yol açar. Yevgeni Yevtuşenko Nâzım’ın 1921 yılında Rusya’da nasıl bir ortama geldiğini şu sözlerle anlatıyor:

Peygamber çiçeği mavisi Rus gözleri ve kızıl saçlarıyla 19 yaşındaki Türk delikanlısı, 1921 yılında Sovyet Rusya’ya ilk kez ayak bastığında, her ne kadar İç Savaş nedeniyle çoktan kana bulanmış olsa da, bir ülkü diyarına gelmişti. Chagall hâlâ propaganda gösterileri için dekorlar hazırlıyor; Maleviç, Rodçenko, Larionov, Gonçarova, Filonov, Falk ve Lentulov gibi avangard sanatçılar sergiler açıyor; Mayakovski şiir okuyan bir Eyfel Kulesi gibi bütün meydanlarda gürlüyor ve koca göbekli burjuvaları devrimin acımasız süngüsünün ucuna geçirilmiş halde gösteren propaganda posterleri asıyor; Ayzenştayn Potemkin Zırhlısı’nda, o gün bugündür bir sürü filmde hoplaya zıplaya aşağı inmeye devam eden bir bebek arabasını Odessa’daki merdivenlerden aşağı itiyor; İsadora Duncan çıplak ayaklarına yapışan ayçekirdeği kabuklarını görmezden gelmeye çalışarak Kızıl Ordu askerleri için dans ediyor; devrimin büyük tiyatro yönetmeni Meyerhold, çok geçmeden Lubyanka’nın kana bulanmış bodrumlarında hortumla dövüleceğini aklına bile getirmeden, yeri göğü sarsan oyunlarını sahneliyordu.
Göksu, Saime ve Timms, Edward. Romanik Komünist, s.16-17.

Nâzım Hikmet Ekim devriminin baharında Rus fütürist ve konstrüktivistlerinden etkilenir; serbest şiiri ve basamaklı dizeleri denediği ilk şiirlerini bu yıllarda yazar; bazılarını İstanbul’da Şefik Hüsnü tarafından çıkarılan Aydınlık dergisinde yayımlar.

21 Ocak 1924’de Lenin ölünce üniversite öğrencileriyle birlikte tabutunun başında nöbet tutar ve onun için uzun bir şiir yazar.

Ustamızın Ölümü
Nâzım Hikmet, 1924
Hikmet, Nâzım. Bütün Şiirleri. YKY: İstanbul. 2015. s.2071
[…]Ölüm
protoplazmanın ataletidir!
Fakat
bugün
her
proleter,
yarın
yarınki sınıfsız cemiyette her yeni doğan çocuk
bulacak kendi maddesinde Lenin’in şuurunu!
Öldü büyük ustamız,
öl-dü.
Lakin arkasında kolu bağlı bırakmadı bizi.
Bize sanatın sırrını öğretip öldü.
Tamamlayacağız
şaheserimizi!
Image
Nâzım Hikmet'in Batum'daki siyasi faaliyetleri ve KUTV'ya gidişi
Erden Akbulut
AÇIKLAMA

ALINTI

Bolu'da Öğretmenlik
ÖNCEKİ
Beşiktaş’ta TKP Kongresi, İzmir’de Kuduz Kuşkusu
SONRAKİ
naziminhikayesi

© Boğaziçi Üniversitesi Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi