Partiden İhraç

1929’da Parti’de başlayan karışıklıklar 1930’lu yılların başında artarak sürer. Her ne kadar Parti’nin farklı kesimlerinin anlattıkları arasında çeşitli farklılıklar olsa da Nâzım Hikmet’in bu dönemde eleştirel bir tutum aldığı bir gerçektir. Hıfzı Topuz o günleri şöyle anlatıyor:

O dönemde Türkiye Komünist Partisi içinde çeşitli anlaşmazlıklar çıkmış ve hizipler oluşmuştu. Nâzım kendini bunların dışında görüyordu. Çünkü onlardan kopmuş durumdaydı. Bunun kökü 1929 sonlarına dayanıyordu. O yıl Nâzım ve arkadaşları Pendik yakınlarında Pavli Adası’nda Pavli Kongresi denilen bir TKP toplantısı düzenlemişler ve parti yönetimini ele geçirmişlerdi. Yeni bir örgütlenmeye gidiliyordu. Nâzım o grubun sekreterliğine getirilmişti.
Hıfzı Topuz

Şubat 1932’de Zeki Baştımar’ın evinde Moskova’dan gelen bir delegenin de katıldığı bir kongre toplanır. Bu kongrede Nâzım Hikmet’in Komintern kararlarını eleştirme özgürlüğü isteyen başka bir örgütlenme içinde yer aldığı için partiden uzaklaştırılmasına karar verilir.

Daha sonra “Otobiyografi” adlı şiirinde Parti ile ilişkisine şu şekilde atıfta bulunacaktır:

Otobiyografi
Nâzım Hikmet, 11 Eylül 1961, Doğu Berlin
[…]
Lenin’i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924’de
961’de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdır
partimden koparmağa yeltendiler beni
sökmedi
yıkılan putların altında da ezilmedim
[…]
[…]
Lenin’i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924’de
961’de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdır
partimden koparmağa yeltendiler beni
sökmedi
yıkılan putların altında da ezilmedim
[…]
Piraye
ÖNCEKİ
Sahnelerin Adamı
SONRAKİ
naziminhikayesi

© Boğaziçi Üniversitesi Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Araştırma Merkezi